STOSOWANIE STEROWANEGO MIKROKLIMATU W HALOKOMORACH

W LECZENIU I PROFILAKTYCE

CHORÓB DRÓG ODDECHOWYCH U DZIECI

M.A. HAN

ROSSYJSKIE CENTRUM NAUKOWE

MEDYCYNY REGENERATYWNEJ I UZDROWISKOWEJ, MOSKWA

 

Problem zachorowalności organów oddechowych u dzieci znajduje się w centrum uwagi pediatrów oraz dziecięcych pulmonologów ,w związku z wysokim rozpowszechnieniem, możliwościami rozwoju chronicznych form patologii oskrzeli i płuc oraz ryzykiem utraty sprawności dziecka.

 

Wyniki klinicznych obserwacji często świadczą o spóźnionej diagnostyce chronicznych patologii oskrzeli i płuc u dzieci, co powoduje prowadzenie terapii nie we właściwym czasie oraz pogorszenie dotychczasowych przewidywań. Otóż w strukturze inwalidztwa w Rosji choroby organów oddechowych wśród dzieci w wieku do 15 lat zajmują piąte miejsce rankingowe.

 

Obecnie pewne sukcesy są osiągnięte w zakresie terapii lekowej schorzeń oskrzelowych i płuc. Jednak niewystarczająca efektywność tej terapii, możliwość ubocznych, a czasem toksycznych reakcji na medykamenty decydują o konieczności dalszego poszukiwania oraz doskonalenia istniejących nielekowych metod leczenia, które stały się integralną częścią kompleksowego leczenia dzieci ze schorzeniami organów oddechowych.

 

Wśród nich szczególna uwaga przyciąga się do speleoterapii, leczniczy efekt której uwarunkowany jest długim pobytem w warunkach mikroklimatu jaskiń krasowych i innych, kopalni soli itp. Liczne kliniczne obserwacje udowodniły, że speleoterapia zawiera wyraźne działanie przeciwzapalne, mukolityczne oraz drenujące, oddziałowuje stabilizująco na poszczególne odcinki i ogólne mechanizmy obronne organizmu.

 

Jednak w ostatnie lata nie ma praktycznie możliwości uzdrowienia oraz leczenia dzieci w warunkach naturalnych kopalni solnych. Więc tworzenie sztucznych halokomór, które modelują mikroklimat naturalnej speleo lecznicy, jest wielkim osiągnięciem i poszerza możliwości speleoterapii.

 

Podstawą haloterapii jest oddychanie w środowisku aerozolowym, nasyconym suchym wysoko dyspersyjnym aerozolem solnym z ustaloną koncentracją, która zależy od właściwości patologii (przeważający rozmiar cząsteczek do 95% wynosi 1-5 mkm).

 

Ważną zaletą tej metody jest mniejsza doza chlorku sodu, którą chorzy otrzymują podczas jednego zabiegu haloterapii, niż przy oddychaniu wilgotnym aerozolem chlorku sodu.

 

Efektywność haloterapii, brak ubocznych reakcji, możliwość ścisłego dozowania koncentracji suchego chlorku sodu oraz przeprowadzenia stałej kontroli nad dzieckiem, wywołały duże zainteresowanie tą metodą w pediatrii.

 

Obecnie halokomory są zainstalowane w różnych dziecięcych placówkach leczniczo-profilaktycznych we wszystkich regionach Rosji (w przechodniach, sanatoriach, ugrupowaniach sanatoryjno-uzdrowiskowych, ośrodkach uzdrowiskowych i rehabilitacyjnych, szkołach, przedszkolach itd.). Zapotrzebowanie oraz zainteresowanie tą metodą zwiększają się co roku. Pediatra lub pulmonolog, w przypadku patologii laryngologicznej – otolaryngolog, kwalifikują dzieci do zabiegu oraz kontrolują stan ich zdrowia.

 

Klinicznymi obserwacjami oraz specjalizowanymi badaniami zostały objęte 596 dzieci w wieku od 3 do 16 lat. Wśród nich dzieci w wieku 3 – 7 lat stanowiły 41,0%, 7 – 16 lat – 59,0%. Prawie połowę chorych stanowiły chorzy na astmę oskrzelową, 26,8% -- bronchit obstrukcyjny, 8,5% -- ostry chroniczny bronchit, 18,6% -- z patologią organów laryngologicznych w formie zapalenia gardła i rhinosinusitis.

 

Efektywność haloterapii była zdefiniowana według dynamiki klinicznych wskaźników funkcjonalnych i laboratoryjnych z uwzględnieniem obecności kaszla, jego wyrazistości, ilości oraz charakteru flegmy, frekwencji i stopnia ciężkości ataków utrudnionego oddychania, frekwencji stosowania ß2 – afonistów, zmiany fizykalnego obrazu w płucach i ogólnego stanu zdrowia dziecka. Najbardziej efektywną była kontrola przy rejestracji parametrów zewnętrznego oddychania przed leczniczymi zabiegami, w środku kursu haloterapii oraz po zakończeniu.

 

Na podstawie badań kliniko-funkcjonalnych wykryta wysoka efektywność haloterapii w leczeniu przede wszystkim dziecięcej obstrukcyjnej patologii oskrzeli i płuc. Otrzymano przekonujące dane o korzystnym oddziaływaniu haloterapii na oskrzelowo-obstrukcyjny syndrom przy astmie oskrzelowej oraz bronchicie obstrukcyjnym. U większości dzieci (80,0%) już po 3-4 dniach pobytu w halokomorze obserwowano polepszenie samopoczucia, wzrost objętości wydzielanej flegmy, zanik lub zmniejszenie zadyszki ekspiracyjnej, polepszenie przepustowości oskrzelowej, co było udowodniono poprzez pozytywną dynamikę nie tylko symptomatyki klinicznej , lecz wskaźników funkcji oddychania zewnętrznego. Według danych „krzywej” w spirometrii „strumień – objętość” u połowy dzieci dostrzegano wiarygodne powiększenie maksymalnej objętościowej prędkości wydechu (MOC 25,50) na poziomie średnich i dużych oskrzeli. Pod koniec kursu haloterapii dodatkowo rejestrowano wiarygodne polepszenie MOC 75, co wskazywało na polepszenie drożności oskrzeli małego kalibru.

 

Jednak u niektórych dzieci (8,0%) z wyrazistymi naruszeniami drożności oskrzelowej obserwowano krótkotrwałe pogorszenie stanu zdrowia, co znalazło wyrażenie w utrudnieniu wydzielenia flegmy, nasileniu atakującego kaszlu, związanego z pogorszeniem drenażu oskrzelowego kosztem nadmiernego wydzielania śluzu i niedrożności dróg oskrzelowych, a także reologicznych właściwości zawartości oskrzeli. Włączenie do kompleksowej terapii masażu klatki piersiowej oraz elementów posturalnego drenażu umożliwiło w krótkie terminy zregenerować drożność dróg oddechowych oraz znacząco polepszyć stan zdrowia dzieci.

 

W przypadku astmy oskrzelowej efektywność wyniosła 92,0%, przy tym znaczące polepszenie odnotowano u 32,0% dzieci, polepszenie – u 48,0%, nieznaczące polepszenie – u 12,0% dzieci, bez poprawy stanu haloterapia zakończyła się u 8,0% chorych dzieci, zakwalifikowanych na leczenie we wczesnym okresie schorzenia.

 

Obserwacje pokazały wyraziste korzystne oddziaływanie haloterapii na przebieg zmian skórnych przy połączeniu astmy oskrzelowej z atopicznym dermatytem, co charakteryzowało się znaczącym zmniejszeniem lub zanikiem swędzenia skóry, hyperemii, lichenifikacji oraz innych przejawów zapalenia skóry.

 

Przy bronchicie obstrukcyjnym efektywność haloterapii była wysoka (95,0%). Znaczące polepszenie dostrzegano w 14,0% przypadków, polepszenie – 65,0%, nieznaczące polepszenie – 16,0%, bez polepszenia – 5,0%.

 

Stosowanie haloterapii przy chronicznym bronchicie okazało się także wysoko efektywnym (97,0%). Przy tym znaczące polepszenie odnotowano u 59,0% dzieci, polepszenie –u 37,0%, nieznaczące polepszenie – u 8,0%, i tylko 2% chorych zachowali auskultacyjne zmiany w płucach oraz nie odnotowano wiarygodnej pozytywnej dynamiki funkcji oddychania zewnętrznego.

 

Kliniczne obserwacje wykryły korzystne oddziaływanie haloterapii na przebieg chorób laryngologicznych. W przypadku różnych form zapalenia gardła, rhinosinusitis już po 3-5 zabiegach zanikał kaszel, drapanie w gardle, poczucie dyskomfortu.

 

Przeprowadzone badania stały się podstawą do wypracowania zróżnicowanych wskazań i przeciwwskazań w stosowaniu haloterapii. Uzasadnionym jest włączenie haloterapii do kompleksowej terapii dzieci, chorych na ostry chroniczny bronchit, nawracający się bronchit, bronchit obstrukcyjny i nie obstrukcyjny, astmę oskrzelową w stopniu lekkim i średnim w okresie niestabilnej remisji i podczas remisji schorzenia. Leczenie w warunkach sztucznej halokomory jest zalecane podczas schorzenia organów laryngologicznych (chroniczne zapalenie gardła i rhinosinusitis naczynioruchowej oraz uczuleniowej genezy) i skóry (dermatyt atopiczny, forma lokalizowana i dyfuzyjna w okresie remisji).

 

Jako metoda profilaktyczna kursy haloterapii są zalecane dzieciom, narażonym na rozwój patologii oskrzelowej i płuc: często chorującym na ostre zapalenie dróg oddechowych, nawracalnym ostrym bronchitem, nastolatkom przy kaszlu na skutek palenia.

 

Do listy przeciwwskazań odnoszą się zaostrzenie choroby, ostre zakażenia wirusowe, krwioplucie , ostre i chroniczne choroby nerek, nowotwory.

 

Otóż haloterapia jest nowoczesną efektywną nie lekową metodą uzdrowienia i rehabilitacji dzieci ze schorzeniami organów oddychania i może być zalecana do stosowania na wszystkich etapach leczenia: polikliniki, sanatoria, obozy sanatoryjne, sanatoria o profilu profilaktycznym, ośrodki uzdrowiskowe i rehabilitacyjne, ośrodki dziecięce, sanatoryjne szkoły leśne, szkoły-internaty, przedszkola itd..